Bergson: "there is no common measure between mind and language."

Een doelloze speer

"Tegenwoordig is het tijdsbegrip progressief. Geen cyclus die zichzelf herhaalt, maar een speer die doelloos is weggeslingerd in het oneindige."

Umberto Galimberti (2011)


Dit citaat van Galimberti komt uit zijn Mythe van de jeugd. De tekst past ook goed bij de mythe van de groei; groei is een specifieke vorm van progressie. Vroeger was de tijd cyclisch tegenwoordig lineair. En volgens Galimberti dus ook progressief. Voor de mens betekent voortgaan in de tijd direct ook vooruitgang, progressie en verbetering. We zouden niet meer in staat zijn de tijd als iets cyclisch te ervaren waarin de herhaling en daarmee het onveranderlijke centraal staat. Voortgaan in een cyclische tijd betekent dat dat wat geweest is weer terug komt. Tegenwoordig accepteren we alleen in tradities een repetitief karakter van de tijd. Het repetitieve in een traditie is niet verontrustend omdat de traditie hoort te contrasteren met het dagelijkse progressieve leven. Wonderlijk genoeg worden dergelijke momenten vaak gebruikt om te bezinnen op de vooruitgang die geboekt is in de periode die de cyclus heeft afgebakend.

De doelloosheid van de speer roept de vraag op naar de zin van progressie. Wanneer we progressie als levensdoel [bedrijfsdoel] weglaten, wat blijft er dan nog over? Zijn er andere bestaansdoelen en -redenen dan progressie, groei, verbetering en vooruitgang? Welke zin heeft het bestaan, als er geen sprake is van progressie?

lezen zonder/met doel

"Desultory reading is commonly a mere pastime. But we must have an object to refer our reflections to, or they will seldom go below the surface. As in travelling, the keeping of a journal excites to many useful inquiries that would not have been thought of had the traveller only determined to see all he could see, without ever asking himself for the purpose."

Mary Wollstonecraft

Het leek me goed om te beginnen met vrouwelijke filosoof en een tekst die over ‘denken over de werkelijkheid gaat’. Zo ben ik gekomen bij deze tekst van Mary Wollstonecraft. Zij schreef dit in het einde van de achttiende eeuw, als inleiding bij haar brieven over Zweden, Noorwegen en Finland. Ze was een in onze ogen moderne vrouw, koos voor alleenstaand moederschap [Kent iemand het woord BOM nog?] en via haar brieven kunnen we delen in haar overdenkingen tijdens haar reizen.

De brieven, waar bovenstaand citaat uit komt, danken hun bekendheid vooral aan twee andere citaten:

"England and America owe their liberty to commerce, which created new species of power to undermine the feudal system. But let them beware of the consequence; the tyranny of wealth is still more galling and debasing than that of rank"

"overgrowing wealth destroys the balance of liberty"