Bergson: "there is no common measure between mind and language."

Denken over wat een ander doet

"Mensen die niet tot het plegen van grote misdaden in staat zijn, komen niet makkelijk op de gedachte dat anderen hiertoe wel in staat zijn"

La Rochefoucauld (1663)

Misschien is het niet zo interessant om over grote misdaden na te denken, maar het fenomeen is natuurlijk wel interessant. In hoeverre kunnen we bedenken dat een ander iets doet wat we zelf niet zo snel zouden bedenken en doen. En dan natuurlijk andersom: in hoeverre zijn we in staat om ideeën van een ander als mogelijkheden te beschouwen, ze serieus te nemen en te overwegen als alternatief voor onze eigen ideeën?

Bestaat er een wereld buiten ons eigen denken en over dat wat we eigenlijk voor ondoenlijk houden? Natuurlijk bestaat deze er: menig mens toont zijn ongenoegen over zaken die we zelf niet echt zouden willen of daden die we zelf liever niet zouden uitvoeren. Dit alles blijkt uit het feit dat er heel wat geroddeld wordt. Of dient de roddel om onszelf in een beter perspectief te plaatsen, door te vertellen wat een ander doet en dit gelijk af te keuren, terwijl we het heimelijk zo vinden, overwegen of zelfs al uitvoeren?

waarheid en ijdelheid

"Het belang van de waarheid moet wijken voor het belang van de ijdelheid en de trots"
Arthur Schopenhauer (1818-30)

Een van de handschriften van Schopenhauer bevat de Eristische Dialectiek over de 'kunst van het gelijk krijgen'. Hierin constateert hij dat de mens niet louter een rationeel wezen is, dat in zijn dialogen en discussies zuiver logisch redeneert, maar dat de mens vooral bezig is, zijn eerdere uitspraken, goed te praten. Een mens spreekt voordat hij denkt en wil vervolgens, nadat hij heeft nagedacht of iemand anders dat gedaan heeft, niet zijn ongelijk toegeven. Een mens zal alles op alles zetten om zijn eerder genomen standpunt niet te hoeven herzien. De ijdelheid gaat boven de waarheid. Hier zijn heel wat methodieken voor, die Schopenhauer stuk voor stuk beschrijft.

Een deel hiervan kun je ook terug vinden onder
Thou Shalt Not Commit Logically Fallacies, een leuke poster, alleen dan uitgelegd als wat je vooral niet moet doen, als je zuiver wilt redeneren. En met Schopenhauer in de hand kunnen we ons dus afvragen of we dat wel kunnen zuiver redeneren.