Bergson: "there is no common measure between mind and language."

compensatie

"het is niet mogelijk aan de doden een compensatie te geven voor hun overlijden"

Henry Staten (1990) naar Friedrich Nietzsche (1881)

Dit citaat riep bij mij in eerste instantie verwondering op en toverde een lach op mijn gezicht. Geen echte argumentatie om tot citaat verheven te worden, zou ik zo zeggen. Dus toch maar een beetje toelichting. Nietzsche onderzoekt de relatie tussen cultuur en lijden. Lijden is een fenomeen, gebeuren wat deel is aan het menselijk bestaan. Geen mens blijft zonder leed of dit nu lichamelijk of emotioneel is, ieder moet eraan geloven. Cultureel wordt hier echter op verschillende manieren mee omgegaan. Het leven is tragisch en vooral een schouwspel voor de goden, omdat zij zich anders zouden vervelen. Het is immers boeiender leed dan geluk te aanschouwen. Het lijden in het hier en nu wordt na de dood gecompenseerd door een leven zonder lijden. En als er geen na-de-dood ter compensatie is, wat is er dan nog te zeggen over het lijden? Iets wat simpelweg bestaat (leer er maar mee leven), iets wat bestreden moet worden (pijnbestrijding bovenal) of iets wat (financieel) gecompenseerd moet worden?
Uiteraard kun je je hierbij natuurlijk wel afvragen of het overlijden niet de mooiste verlossing is van het lijden, compensatie is dan niet nodig. Maar voor heel wat mensen is de dood het grootste leed wat hen kan overkomen, en dan hebben we het niet alleen over de dood van de ander.

Bewijzen & weerleggen

“Eén heeft altijd ongelijk: maar met twee begint de waarheid. - Eén kan zichzelf nooit bewijzen: maar twee kun je al niet meer weerleggen.”

Friedrich Nietzsche (1882)


Nietzsche geeft in zijn “vrolijke wetenschap” zelf geen uitleg bij deze twee zinnen, we kunnen er dus van alles bij bedenken, in ons eentje, en samen met een ander. Leg het eens aan een ander voor en kom samen tot een betekenis en/of tot een waardering.