Bergson: "there is no common measure between mind and language."

kennis van de ander

"Een mens kan alleen maar gekend worden uit de werken die hij voortbrengt."

Spinoza (1670)

Uitgangspunt in dit citaat is de persoon die kent en niet de persoon die gekend wordt. We kunnen een mens alleen maar leren kennen door dat wat hij laat zien in de wereld. 'werken' is dus een veel-omvattend woord. Het beschrijft alle daden en woorden. Intenties en gedachten van een ander kunnen we dus alleen maar kennen via het spreken van de ander. En het is dan maar de vraag of het spreken in overeenstemming is met de gedachten. Overigens lijkt Spinoza er vanuit te gaan dat de mens zijn denken noch zijn spreken kan controleren. De kans dat iemand dus iets anders zegt dan hij denkt is niet zo bijster groot. Liegen vraagt niet voor niets om een goed geheugen, net zoals logisch redeneren.
De werken die iemand aan de dag legt, zouden wat mij betreft vooral feitelijkheden beschrijven, toch ziet Spinoza dit anders. Iets verderop in dezelfde tekst schrijft hij namelijk dat liefde, blijheid, vreedzaamheid, lankmoedigheid, welwillendheid, goedheid, trouw, zachtzinnigheid en ingetogenheid tot het werk behoren. Enkele van deze tonen zich in werken, maar anderen lijken veeleer betrekking te hebben op de intenties waarmee iets gedaan wordt. En intenties blijken niet sec uit de werken, hoogstens uit de mondelinge toelichting die iemand hierbij geeft. En daar moeten we het dan maar mee doen, tenminste als we de ander willen leren kennen.