Horkheimer & Adorno: "De vloek van de niet te stuiten vooruitgang is de niet te stuiten regressie."

Vrij denken

Doorgaans hebben we onze mond vol van vrijheid van meningsuiting. Alles moet gezegd kunnen worden! Helaas tonen de reacties op het vrije spreken vaak dat een vrije mening mag, maar vrij denken uitgebannen wordt. Vaak is het erg moeilijk om een nieuwe gedachtengang te overwegen. Tevens blijkt iemand die anders denkt of echt andere ideeën heeft vaak beter in de hoek past dan binnen de discussie.

Op zich is het niet wonderlijk dat we zo bang zijn voor nieuwe ideeën of voor vrij denken. Laten we wel wezen, alles wat nieuw is, is onverwacht en we schrikken doorgaans van dat wat we niet verwachten. Hoe vaak horen we onszelf (en anderen) niet 'ja maar' zeggen, waarna weer terug gaan naar ons eigen verhaal of stokpaardje. Meegaan met een idee wil niet meteen zeggen dat je het idee overneemt en de gedachten ten uitvoer brengt. Meegaan met een nieuw idee en vrij denken wil vooral zeggen dat je nieuwe paden betreedt en je eigen denken ter discussie durft te stellen. Het standpunt is daardoor altijd beter overwogen, ook als het op het eerste gezicht onveranderd lijkt.

Denken wil nog niet zeggen handelen. Hoewel een handeling vaak wordt voorafgegaan door het denken. Een misdaad bedenken wil nog niet zeggen een misdaad begaan. Een misdaad begaan wordt echter wel vaak door de gedachten eraan vooraf gegaan. Maar wat is 'strafbaar' het denken of het handelen?

De grote winst van vrij denken is niet zo zeer de handeling of het idee dat eruit komt, maar het feit dat discussies en discours een nieuwe wending krijgen. Dat gesprekken meer inhoud krijgen doordat er niet alleen gesproken wordt over variaties op hetzelfde thema, maar dat er nieuwe zaken aan het licht komen. Ook als deze in eerste instantie ridicuul, fout, onlogisch of gek lijken. Vrij denken maakt het mogelijk om nieuwe paden te bewandelen waardoor nieuwe mogelijkheden kunnen ontstaan. In ons dagelijks denken komen we doorgaans niet verder dan de gebaande paden en variaties op hetzelfde thema, waardoor alleen bestaande mogelijkheden en oplossingen een kans krijgen.

Vrij denken biedt ruimte aan nieuwe oplossingen die zonder het vrije denken nooit op tafel zouden komen. Een belangrijk aspect om vrij te denken is waarde
nloos denken. Alleen door vooroordelen en positieve en negatieve ladingen van woorden en situaties te verwijderen kan er echt vrij gedacht worden.
blog comments powered by Disqus