Bergson: "there is no common measure between mind and language."

Regels opvolgen

“Een regel opvolgen is analoog aan het opvolgen van een bevel”

Ludwig Wittgenstein (1953)


Dit korte citaat komt de Filosofische Onderzoekingen en gaat over de regels in taal, de regels die bepalen hoe je spreekt en schrijft, maar ook die bepalen hoe je begrijpt. Het volgen van de regels is een resultaat van training, en toch komt niet iedereen die een gelijke training heeft gehad tot een gelijk begrip van dat wat in taal tot uitdrukking komt. En het blijkt vaak heel moeilijk om het anders te begrijpen.

Er is een analogie tussen de regels van taal en de regels van een spel. Is deze analogie er ook met procedures en richtlijnen? Hoe vrij zijn we om te begrijpen? Om te handelen los van regels? Om het bevel te negeren? Heeft de regel macht doordat ze ons handelen bepaald? Ligt vrijheid in de regels besloten of juist tussen de regels?